De berk
In Nederland komen van nature vier soorten berken voor: de ruwe berk, de zachte berk, een kruising van deze twee en de zilverberk. De berk is te herkennen aan de afgebladerde bast die horizontaal opkrult op de stam. De boom heeft gele, hangende rupsvormige katjes die ook in de winter aanwezig zijn. Wanneer zij gaan bloeien komt het stuifmeel los. De berk begint te bloeien rond februari of maart. In Nederland kunnen berken, door de zachte winters, in december of januari al voor klachten zorgen.
Wanneer de berk in het voorjaar weer begint te bloeien krijgen veel mensen last van hooikoorts. Hij kan bijvoorbeeld zorgen voor jeukende, rode ogen en een loopneus. Helaas houdt het voor sommige mensen hier niet op. Zij krijgen namelijk, door de berkenpollenallergie, ook klachten door het eten van diverse vruchten en noten. Zo’n reactie wordt een kruisreactie genoemd en deze specifieke reactie tussen berkenpollen en voeding wordt het paraberksyndroom genoemd.
Kruisreactie
Bepaalde voedingsmiddelen lijken, voor het lichaam, qua samenstelling heel veel op elkaar. Wanneer je allergisch bent voor berkenpollen reageert je lichaam op een eiwit van de berk. Dit eiwit kun je vergelijken met een streepjescode die door je lichaam ingescand wordt. Wanneer je lichaam de streepjescode niet herkent, reageert het door je een loopneus of jeuk te bezorgen. Nu komt het weleens voor dat de streepjescodes van verschillende stoffen zo erg op elkaar lijken dat je lichaam ze niet kan onderscheiden. Dit komt vaak voor bij een berkenpollenallergie. Bij tenminste 50% en mogelijk wel 90% van de gevallen reageert een persoon met berkenpollenallergie op verschillende vruchten en noten.
Berkenpollen en voeding
Wanneer je een berkenpollenallergie hebt, kun je ook een allergische reactie krijgen nadat je hebt gegeten. Vooral appel, peer en hazelnoot staan bekend om klachten te veroorzaken. Je kun echter ook reageren op andere voedingsmiddelen zoals:
Vruchten: aardbei, perzik, abrikoos, braam, kiwi, mango, aalbes, zwarte bes, kers, framboos, peer, meloen, sinaasappel, nectarine en pruim.
Noten: amandel, kastanje, kokosnoot en pistache.
Groenten: aardappel, selderij, tomaat en wortel.
Veelal reageer je maar op enkele van de bovengenoemde voedingsmiddelen. Wel kan het voorkomen dat de allergie in de loop der tijd veranderd en dat je andere vruchten ook niet meer verdraagt.
De klachten
Na het eten van één van de bovengenoemde voedingsmiddelen kunnen verschillende klachten ontstaan. Deze kunnen variëren van mild eczeem, een branderig gevoel in de mond en galbulten tot heftige jeuk in mond- en keelholte, maag- darmklachten en/of ademhalingsproblemen.
Behandeling
Hooikoorts door berkenpollen kan behandeld worden met neussprays, oogdruppels en/of tabletten. Voor de voedselallergie ten gevolge van de berkenpollenallergie is geen behandeling. Het enige wat klachten weg kan houden is het voorkomen van contact met de voedingsmiddelen waar je allergisch voor bent. Het paraberksyndroom zal nooit over gaan en het is daarom noodzakelijk om gedurende je hele leven op te blijven letten welke voedingsmiddelen een reactie veroorzaken en deze dan te verwijderen uit je dagelijkse voeding.
Tip:
Sommige vruchten en groenten kunnen nadat ze verhit, gebakken of gekookt, zijn gewoon worden gegeten. Dit komt doordat het eiwit dat de reactie veroorzaakt niet tegen de verhitting kan en dus wordt vernietigd. Zo kan een appel gebakken in een appeltaart en een kers die tot jam verwerkt is bijvoorbeeld wel gegeten worden.
Let op! Deze wijze van bereiding werkt niet voor iedere vrucht en groente of ieder persoon. Let dus nog wel op of de reactie uitblijft na het gebruik van het verhitte voedingsmiddel.
Geschreven door Marieke van de Pavert
