Insectengif allergie

Wat is een insectengif allergie?

Een allergie voor insectengif ontstaat meestal na een steek van insecten zoals wespen, bijen, hommels of hoornaars. Deze insecten brengen gif in via hun angel, meestal als verdediging. Muggen en dazen kunnen ook flinke lokale reacties geven na een beet of steek, maar dit komt meestal door stoffen in hun speeksel en valt niet onder de klassieke insectengifallergie. Bij muggen en dazen zijn het vooral de vrouwtjes die bloed zuigen, omdat zij dit nodig hebben voor de ontwikkeling van hun eitjes.

Wespen

De grootste boosdoener onder de wespen steken zijn de steken van de Limonadewesp of wel de gewone wesp. Deze wesp is in 80-85% van alle gevallen de veroorzaker. De wespen komen het meeste eind augustus en begin september tot hun maximale omvang. Dit komt omdat de werksters in de nesten hun werk hebben gedaan en dan op zoek naar lekkere zoetigheden. Wespen steken alleen in de herfst als hun voedsel schaarser wordt, als ze zich bedreigt voelen of om hun wespennest te beschermen. De wesp steekt met hun angel waar gif in zit, dat gemaakt wordt in het gifzakje. Dit bestaat uit verschillende stoffen zoals histamine, serotonine, wespenkinine, fosfolipase, hyaluronidase en antigen 5.

Bijen

Bijen hebben een zwarte met bruine beharing op hun achterlijf in tegenstelling tot een panster bij de wesp. Bijen steken eigenlijk alleen bij het storen als ze op zoek zijn naar voedsel of als u te dicht bij de kolonie komt. Allergische reacties van een bijensteek zijn vooral bij imkers en hun familieleden vaak aan de orde.

Hommels

Hommels zijn te onderscheiden van bijen en wespen doordat ze veel boller en hariger zijn van vorm. Hommels hebben wel net zo als bijen een harige, gestreepte achterlijf. In de natuur steken hommels vrijwel nooit behalve als u op deze dieren gaat staan of zitten. Allergische reacties worden vaak gezien bij de kwekers van hommels.

Steekmuggen

Ook wel muskieten genoemd, bijten de vrouwtjes met hun zuigsnuit om het bloed op te zuigen. De steekmug is vooral in de zomer een probleem. Een heftige reactie bij een muggenbeet is vrij zeldzaam. De reactie die voorkomen zijn jeukende zwellingen en ook kunnen er galbulten ontstaan.

Dazen

Van de dazen is over de Regenboogdaas het meeste bekend. Andere benamingen voor de daasvlieg zijn ook wel de Brem, Steek- of Paardenvlieg of Blinde daas. Dazen zijn niet hetzelfde als horzels. Horzels bijten namelijk niet. Dazen komen uit in mei, afhankelijk van de temperatuur en de luchtvochtigheid, en vliegen rond tot en met september. Net als bij de muggen hebben de vrouwtjes om bloed nodig voor de eitjes. De beet van een daas is krachtiger en pijnlijker dan de mug en kan zelf door dunne kleding heen bijten.

Waarvoor ben je dan allergisch?

Het gif van de angel is de trigger voor een allergische reactie. De reactie die in het lichaam plaats vindt, is een IgE-gemedieerde allergische reactie. Dit betekent dat het immuunsysteem erbij betrokken wordt. Het immuunsysteem ziet het gif als ‘ niet normaal’ en gaat het ‘aanvallen’. Het gif van bijen en wespen verschillen qua samenstelling, maar de gif bevat enzymen die de weefselstructuur in het lichaam aantasten, waaronder proteases (eiwitsplitsende enzymen). Door dit proces wordt de reactie in het lichaam nog extra verstrekt. Vooral de pijn na een steek wordt versterkt door de stoffen die het lichaam produceert, zoals acetylcholine, dopamine, adrenaline en histamine. Het wespengif geeft de sterkste reactie op het lichaam naar de bij en de hommel.

Na een steek ontstaat er een zwelling rond de gestoken plek die in de loop van de dag erger kan worden. Het kan zelf zo zijn dat de steek in de duim heeft plaats gevonden die zich uitbreidt naar de hand of de arm. Dit wordt ‘ large local’ genoemd. Soms kan de persoon niet meer bewegen vanwege de dikte van bijvoorbeeld de arm.

Er wordt geschat dat ongeveer 3% van de bevolking een allergische reactie heeft op een bijen of wespen steek. En 3-17% van de hele bevolking heeft kans op een large local na een steek.

De gevaarlijkste reactie die kan optreden bij een insectensteek is een anafalaxtische schok, die uiterst zelden voorkomt. Als de steek zich in de keel bevindt, bijvoorbeeld door een blikje drinken op te drinken met een wesp erin, en daardoor een grote zwelling ontstaat kan dit levensbedreigend zijn! Als dit gebeurt moet men meteen naar de spoedeisende hulp. Als men bekend is met een heftige allergische reactie op een steek, krijgt men vaak een adrenaline product, zoals een auto-injector of een neusspray, voorgeschreven. Deze kan bij een heftige allergische reactie op een steek direct gebruikt worden, bel alsnog onmiddellijk 112. Het is belangrijk om twee stuks van het voorgeschreven adrenalineproduct mee te dragen, en na 5-15 minuten een tweede dosis adrenaline te gebruiken als dat nodig is.

Wat kun je er tegen doen?

Het belangrijkste is zo min mogelijk in de buurt te komen van bijen of wespen. En zorgen dat zij zich niet bedreigd voelen. Als men van zichzelf weet dat hij/zij een heftige allergische reactie hier op heeft, kan de arts een adrenaline autoinjector of een adrenaline neusspray voorschrijven.

Vermijd insecten zoveel mogelijk

Wanneer bekend is dat je allergisch bent voor bijen- en/of wespensteken, is het belangrijk om contact met deze insecten en hun leefomgeving zoveel mogelijk te beperken. Mocht je toch gestoken worden, verwijder dan direct de angel. Ook zonder het insect kan er nog gif uit het gifzakje vrijkomen, vooral bij bijen. Verwijder de angel door deze voorzichtig weg te schrapen met een nagel of een mesje. Knijp de angel niet uit met je vingers of een pincet, omdat hierdoor extra gif kan worden vrijgedrukt.

Behandeling van lokale reacties

Bij een plaatselijke reactie ligt de focus op het verminderen van klachten en het verwijderen van de angel. Veelvoorkomende klachten na een steek zijn pijn, jeuk en zwelling. Deze kunnen worden verlicht door de huid te koelen (bijvoorbeeld met een koud kompres), eventueel aangevuld met antihistaminica en/of een lokaal werkende corticosteroïdcrème verkrijgbaar bij de apotheek of drogist.

Noodmedicatie bij ernstige reacties

Heb je eerder een ernstige allergische reactie gehad na een steek van bijvoorbeeld een bij of wesp, dan kan het zijn dat je een adrenaline noodmedicatie voorgeschreven hebt gekregen. Bij een ernstige allergische reactie (anafylaxie) is het belangrijk om zo snel mogelijk adrenaline toe te dienen. Dit kun je zelf doen met een auto-injector of een neusspray.

Let op: deze adrenaline noodmedicatie is bedoeld voor eenmalig gebruik in een noodsituatie en vervangt geen medische behandeling. Na gebruik moet altijd direct 112 gebeld worden. Ook wanneer je adrenaline hebt toegediend, blijft een allergische reactie potentieel levensbedreigend.

Allergie-immunotherapie

Allergie-immunotherapie is een behandelvorm die zich richt op de onderliggende oorzaak van een allergie. Tijdens deze behandeling wordt herhaaldelijk een gecontroleerde hoeveelheid van het allergeen toegediend, zodat het immuunsysteem hier geleidelijk aan kan wennen.

Als je een ernstige allergische reactie hebt gehad op een bijen- of wespensteek, kan het zijn dat je in aanmerking komt voor deze behandeling. Je huisarts kan je indien nodig doorverwijzen naar een gespecialiseerd behandelcentrum.adrenaline autoinjector of een adrenaline neusspray